Roos van Leary

We kennen het allemaal wel: je probeert iets gedaan te krijgen bij iemand, maar bereikt precies het tegenovergestelde. Jouw gedrag roept een bepaald gedrag op bij de ander, en andersom net zo. Timothy Leary deed onderzoek naar interpersoonlijk gedrag – de manier waarop mensen op elkaar reageren volgens voorspelbare patronen – en bracht zestien verschillende types van gedrag, en hoe deze op elkaar reageren, in kaart in de zogenoemde Roos van Leary.

De Roos van Leary: inzicht in basale overlevingsstrategieën en gedragspatronen
In de jaren vijftig deed Timothy Leary onderzoek naar interpersoonlijk gedrag. Hij ontdekte dat het interpersoonlijke gedrag een basale overlevingsfunctie heeft, namelijk het onderdrukken van angst. Als kind ontwikkelen we allerlei emotionele strategieën om onze verlatingsangst te onderdrukken. Als volwassenen houden we deze strategieën in stand om onze eigenwaarde te beschermen. In veel situaties blijken deze strategieën echter niet meer functioneel, omdat ze gebaseerd zijn op de relaties uit onze kindertijd. Zo kan het zijn dat iemand zichzelf beschermt – zijn angst onderdrukt -, door iemand aan te vallen omdat het hem vroeger op de een of andere manier bescherming bood. Nu zal het echter niet meer het gewenste resultaat hebben. Leary ontdekte daarnaast dat in de manier waarop mensen op elkaar reageren, bepaalde patronen zichtbaar zijn. Hij nam bijvoorbeeld waar dat als de ene persoon de leiding neemt, de ander automatisch volgt. Op basis van zijn onderzoeksresultaten, formuleerde hij het model: de Roos van Leary.

roos-van-leary

bron afbeelding: www.123management.nl

Twee assen in de Roos van Leary
De eenvoudigere versie van de Roos van Leary, zoals hieronder weergegeven, bevat de volgende acht gedragingen: leidend, helpend, meewerkend, afhankelijk, teruggetrokken, opstandig, offensief, concurrerend. Leary ontdekte dat om gedrag tussen mensen onderling te voorspellen twee vragen van belang zijn, namelijk wie van de twee er de leiding neemt, en hoe we ons tot elkaar verhouden. De Roos van Leary is dan ook opgebouwd uit de twee assen; dominantie en nabijheid. Bij de verticale as – dominantie – gaat het om de vraag wie de baas is: wie leidt er (boven), en wie volgt er (onder). Bij de horizontale as – nabijheid – gaat het om de vraag hoe we ons tot elkaar verhouden: gaan we voor ons eigen belang (tegen), of gaan we voor andermans belang (samen).

Patronen in de Roos van Leary
Uit het onderzoek van Leary en zijn collega’s blijkt dat dominant gedrag (boven) en ondergeschikt gedrag (onder) elkaar versterken. Wanneer iemand zich bijvoorbeeld offensief opstelt, zal de ander opstandig reageren. Terwijl ik-gericht gedrag en wij-gericht gedrag, zichzelf versterken. Wanneer iemand zich ik-gericht opstelt, zal de ander dat ook doen. En wanneer iemand zich wij-gericht opstelt, zal de ander dat ook doen. Op basis van deze theorie kunnen de volgende patronen ontstaan:

–        De agressiespiraal: offensief gedrag roept opstandig gedrag op of omgekeerd.

–        Het meester/slaafmodel: concurrerend gedrag roept teruggetrokken gedrag op of omgekeerd.

–        Het machtsspel: leidend gedrag roept afhankelijk gedrag op of omgekeerd.

–        De liefdesdans: helpend gedrag roept meewerkend gedrag op of omgekeerd.

Situatie beïnvloeden met behulp van de Roos van Leary
Om een situatie met iemand te kunnen beïnvloeden is het belangrijk te bepalen waar jullie je bevinden in de roos en in welk patroon je eventueel vast zit. Wil je het patroon doorbreken, dan zal je zelf ander gedrag moeten kiezen. Het is goed om te onthouden dat je het beste resultaat zult behalen, wanneer je het gedrag in de Roos van Leary kiest dat naast het gedrag van de ander ligt. Is je gesprekspartner bijvoorbeeld aanvallend, reageer dan leidend: “Wat is er aan de hand? Laten we erover praten.”

De man achter de Roos van Leary: Timothy Leary
Timothy Leary (1920-1996) was psycholoog en schrijver, en hield er voor zijn tijd onconventionele ideeën op na. Hij was ervan overtuigt dat de drugs LSD gebruikt kon worden in de psychiatrie. Eén psychedelische ervaring zou alcoholisten en criminelen er al toe kunnen bewegen hun leven te beteren. Ook schreef en sprak hij veel over transhumanistische concepten zoals leven in de ruimte en levensverlening. Leary werd ook bekend door zijn vriendschap met John Lennon en Joko Ono en hun oproep tot wereldvrede. Tijdens een van de beroemde Bed-Ins van de Lennons namen ze gezamenlijk de plaat Give Peace a Chance op.

Leary wist als geen ander zijn modellen als de Roos van Leary in te zetten. Na een aantal aanvaringen met de wet wegens drugsbezit, werd hij in 1970 veroordeeld tot twintig jaar cel. Toen Leary in de gevangenis aankwam, moest hij een aantal psychologische testen ondergaan die gebruikt werden om gevangenen passende werkzaamheden toe te wijzen. Hij wist de testen – die hij zelf ontworpen had – zo te beantwoorden dat het leek alsof hij een zeer meegaand en conventioneel persoon was met grote interesse in bosbouw en tuinieren. Hem werd de taak als tuinman toegewezen in een minder goed bewaakte gevangenis, en zo ontsnapte Leary uit de gevangenis. Leary werd verscheidene malen opgepakt en verbleef in 29 gevangenissen over de hele wereld. President Nixon noemde hem eens: “de gevaarlijkste man ter wereld”…

Lees meer over de toepassing van de Roos van Leary
Actie is reactie, van Marie Jose Cremers en Bert van Dijk.

Test welk gedrag uit de Roos van Leary het meest op jou van toepassing is
Test 1: Roos van Leary
Test 2: Roos van Leary

Dit artikel geschreven door: Lotta Lorier

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *